人は、何か大切なものを見たとき、すぐにそれを語ることができるのでしょうか。あるいは、心の奥で確かに受け取っていながらも、恐れや迷いのために、長いあいだ沈黙してしまうことがあるのでしょうか。
ヒルデガルト・フォン・ビンゲンの『Scivias』序文には、まさにそのような葛藤が記されています。
彼女は、天からの声に「見たこと、聞いたことを書き記しなさい」と命じられながらも、自分の弱さ、無学さ、人々からの誤解への恐れの中で、すぐには筆を取ることができませんでした。
けれども、その沈黙の奥には、ただのためらいではなく、神の言葉を人間の言葉として扱うことへの深い畏れがありました。
そして、その畏れを越えて、彼女はついに幻視を書き始めます。
この序文は、『Scivias』という大いなる幻視の書の入口であると同時に、
「受け取ったものを、どのように語り、どのように形にするのか」という問いを、私たちにも静かに投げかけています。
ここでは、ヒルデガルトが受け取った言葉を、日本語訳とラテン語原文でたどっていきます。
まずは、彼女の恐れ、光、沈黙、そして書くことへの召命に、静かに耳を澄ませてみましょう。
翻訳方針
このページでは、ヒルデガルト・フォン・ビンゲン『Scivias』序文のラテン語原文と、日本語訳を掲載しています。
日本語訳は、原文の語感と流れをできるだけ尊重しながら、現代の読者にも意味が届くように整えています。
中世ラテン語特有の語順や表現については、直訳に寄せすぎず、文脈が自然に伝わることを重視しました。
なお、このページは対訳本文を読むためのページとして構成しています。
詳しい背景や意味の読み解きについては、別ページの解説記事で扱います。
Potcastで優しく解説
※本Potcastと動画は、本記事をもとに、NotebookLMを活用して制作しています。
本文を動画で聞く

天からの命令――「見たこと、聞いたことを書き記しなさい」
この世の歩みの四十三年目に、幻視がいったん退き、
大きな恐れと震える心で恐怖のうちに、わたしは最も大いなる輝きを見た。
その中で天からの声がわたしに語った。
「おお、もろい人よ。灰の灰であり、腐朽の腐朽である者よ。
あなたが見ること・聞くことを語り、書き記しなさい。
だが、あなたは語ることに臆病で、説明において素朴で、書くことにおいて無学である。
それゆえ、人の口に従ってではなく、人間の発明の理解に従ってでもなく、
人間の作為の意志に従ってでもなく、
天における神の上なる驚くべき御業として、あなたが見ること・聞くことに従って語り、そして書け。
わたしはこのように語りつつ、それらを現前のものとして示す。
あなたは師の言葉を受け取り、語ることへの恐れのうちに生き、
神が望まれるままに示し、受け取るのである。
それゆえ、人であるあなたもまた、これから見ること・聞くことを語り、書き記しなさい。
それをあなた自身に従ってでも、他の人に従ってでもなく、神の御心に従って。
わたしたちは、すべてを御自分の神秘の奥義の中に整える。」
Quadragesimo tertio temporalis cursus mei anno, cum cessisset visioni,
magno timore et tremula mente in horrore vidi maximum splendorem,
in quo facta est vox de caelo ad me dicens:“O homo fragilis et cum cinere cineris, et putredo putredinis,
dic et scribe quae vides et audis.
Sed quia timida es ad loquendum, et simplex ad exponendum,
et indocta ad scribendum, dic et scribe illa
non secundum os hominis,
nec secundum intellectum humanae adinventionis,
nec secundum voluntatem humanae compositionis;
sed secundum id quod tu in caelestibus,
de supernis mirabilibus Dei, vides et audis.
Et haec sic disserendo praesens ostendo:
quemadmodum et audior, verba praeceptoris sui percipiens,
et secundum timorem locutionis vivens,
ipso volente ostendens et percipiens.
Sic ergo et tu, o homo, dic ea quae vides et audis,
et scribe ea non secundum te,
nec secundum alium hominem,
sed secundum voluntatem eius,
qui disponit omnia in secretis mysteriorum suorum.”

1141年、燃える光に包まれたとき――夢ではなく、目覚めたまま受け取る幻視
そして再び、天からの声がわたしに言った。
「それでは、これらの驚くべきことを次のように語り、書きなさい」
Et iterum audivi vocem de caelo mihi dicentem:
“Dic ergo mirabilia haec, et scribe ea hoc modo, et dic:
神の子イエス・キリストの受肉の年から1141年、わたしが四十二歳の時、
燃えるようにきらめく火の光が天から来てわたしを覆い、
赤みをわたしの内に注ぎ、わたしの心に触れた。
それは炎のようでありながら燃え上がる熱ではなく、
太陽が光線を注いで物を温めるような、温かさであった。
Factum est in millesimo centesimo quadragesimo primo
Filii Dei Iesu Christi incarnationis anno,
cum quadraginta duorum annorum essem:
maximae coruscationis igneum lumen a caelo veniens me perfudit,
ruborem in me transfundens et cor meum tangens;
ut flamma quidem, non tamen ardens, sed calens,
sicut sol rem aliquam calefacit super quam radios suos ponit.
すると突然、この書物の山の谷において、
詩編と旧約と新訳のカトリックの書が光とともに示され、
わたしはそれらの書物を、言葉の本文の核心において“理解した”。
しかしそれは、音節の区切りによってでも、学問的知識によってでも、時代の因果によってでもなかった。
Et repente in valle huius compositionis librorum,
unde luce psalterii atque aliorum catholicorum,
tam veteris quam novi testamenti, volumina sapiebam,
in acumine verborum textum eorum;
nec divisione syllabarum,
nec cognitione,
nec causis temporum id habebam.”
それでも、秘密で驚くべき幻視の力と神秘が、わたしのうちに欠けていたわけではない。
五歳の時から今日に至るまで、
ごく少数の稀な知識者だけが同じ信仰の中で見たような事柄を、
神が恵みによって明らかにされようと望まれた時に、わたしは幻視として受け取った。
それは夢の中ででも、眠ってでも、狂乱の中ででもない。
外なる人の生身の目や耳ででもなく、隠れた場所ででもない。
目覚め、周囲を見回しつつ、清い心のうちで、
“内なる人”の目と耳によって、神の御心に従って受け取ったのである。
このことを生身の人がこのまま理解するのは難しい。
けれども、わたしが幼い年齢を過ぎ、世俗の歌の務めにさえ恐れを抱いた時、
わたしは天から告げる声を聞いた。
Virtute autem et mysterii secretarum et admirandarum visionum
apud me caret: scilicet a tempore illo cum quinquennis essem
usque ad praesens tempus mirabili sensu, sic et adhuc,
quod tam nulli hominum,
exceptis quibusdam paucis et raris gnosis
qui in eadem confessione videbant,
quae et ego manifestabam,
intimis usque ad id temporis,
cum illud Deus sua gratia manifestari voluit.Habui visiones in quas vidi non quasi in somnis,
nec dormiens,
nec in phrenesi,
nec corporalibus oculis aut auribus exterioris hominis;
nec in abditis locis percepi:
sed vigilans et circumspiciens,
in pura mente,
oculis et auribus interioris hominis magis,
secundum voluntatem Dei accepi.Quod quomodo sic carnali homini pergere difficile est:
cum ad profana cantica praestare formidinis putassem,
audivi vocem de caelo dicentem:

生ける光の宣言――高慢を戒め、救いの道へ導く声
「わたしは生ける光であり、闇を照らす光である。
わたしが望む人を、わたしの良しとした仕方で、不思議のうちに高く置いた。
それは、その人がわたしのうちに多くの秘められた事柄を見るためである。
この世は、自分の内に真の喜びを持たない。世に属する事柄の中には、放縦も安息もない。
わたしは無謀な大胆さを、恐れによって正し、労苦の中へと導いた。
人は生身の奥深く、重い肉体の負担の中で、心を締めつける欺きや苦悩を抱え、身体の多くの苦しみに耐える。
内に宿る安心は軽いものではなく、あらゆる事柄の中で自分を罪ある者だと思いがちである。
だから、だれも高慢や虚栄によって惑わされてはならない。
むしろ、大いなる名声の中にあっても、少しの安らぎより、恐れと痛みのほうが大きいことを学びなさい。
それゆえ人々は、わたしの愛の中で心を探り、救いに走る道をどこに見いだせるかを求める。
そして道を見いだしたなら、それを愛し、自分が誠実な人であることを悟り、
わたしのもとに来る者たちの労苦の一端を自らも担うようになる。
わたしは彼らを保ち、天からの学びによって彼らを勧める。
それは、隠されていたわたしの奇跡があらわにされるためである。
だから、これを欺きの不正のうちにではなく、単純さの清らかさのうちに受け取る者よ。
明らかにすることを隠してはならない。
見たこと、聞いたことを書き記しなさい。」
“Ego lux vivens et obscura illuminans:
hominem quem volui, et quem mirabiliter,
secundum quod mihi placuit,
excelsi in magnis mirabilibus posui,
ut multa secreta in me videret.Mundus quoque gaudium non habet,
nec lasciviam nec requiem
in rebus illis quae ad mundum pertinent;
quia a punaci audacia timore correxi,
et in laboribus paucanem constitui.Ipse enim in medullis et in immani carnis suae pondere
dolum et angustiam animi constringit,
et multa passione corporis sustinet;
nam securitas in eo non est levis:
in omnibus causis se culpabilem existimat.Ne quis ergo per superbiam aut per gloriam seducatur;
sed in magnis nominibus plus timorem et dolorem quam gaudium
vel paululum quietis habere discat.Unde in amore meo scrutantur in animo suo,
ubi inveniant qua via salutis currant;
et cum invenerint, eam diligunt,
ut agnoscant se fidelem hominem esse,
et in aliqua parte laboris similes sint illis qui ad me veniunt.Tenensque eos, et simul cum eis,
superno studio commendo,
ut absconsa miracula mea revelentur.Tu ergo, o homo, qui hoc non in iniquitate deceptionis
sed in puritate simplicitatis accipis,
manifestationem non absconde:
scribe quae vides et audis.”

恐れ、病、助手たち――Sciviasが書き始められるまで
ところがわたしは、たとえ見聞きしていても、疑いと悪い評判に恐れ、また人々の言葉の多様さのゆえに、
幼子のように、へりくだりの務めのもとで、長い間、書くことを拒んだ。
だがついに、わたしは病の床で神の鞭に打たれて倒れた。その結果、恐れが退けられ、覚悟を決めて、わたしは書き始めた。
そのとき、高貴で品行の良い一人の男と、品行の良い一人の娘、そして少数の助手たちが、筆を執るわたしの手を添えた。
わたしは次第に健康を取り戻しながら、この仕事を十年を費やして完成させた。
これは、大司教ハインリヒ、ローマ人の王コンラート、ディジボーデンベルクの修道院長クノー、教皇エウゲニウスのもとで、これらの幻視と言葉が与えられたのである。
そしてわたしは、人間的な助けによってではなく、神の御旨によってこれを受け取った。
わたしは天の事柄を見て、聞き、神の定められた神秘を受け取った。
さらにまた、天からの声を聞いた。
Ego vero, quamvis haec videre et audire,
tamen propter dubitationem et malam opinionem,
et propter diversitatem verborum hominum,
tamdiu quasi in infantia sub officio humilitatis
scribere recusavi,
quousque in lecto aegritudinis, Dei flagello depressa,
ita caderem, ut tandem timore expulso firmata scribere inciperem.Et tunc vir nobilis et bonus moribus,
cum puella bonorum morum, aliisque paucis adiutoribus,
manum ad scribendum apposuerunt;
et ego, recepta paulatim valetudine,
hoc opus decem annis consumptis ad finem perduxi.Sub papa Eugenio hae visiones et verba facta sunt;
et haec non secundum adiumentum humanum,
sed secundum voluntatem Dei accepi:
quia caelestia vidi et audivi,
et praescripta mysteria Dei percepi.Et iterum audivi vocem de caelo mihi dicentem:
「さあ叫び、こう書け。第一部の第一幻視。」
“Clama ergo et scribe sic: Prima visio primae partis.”
この小さな言葉が、どこかの心に静かな平和をもたらしますように。
よろしければ、周りの方と分かち合っていただけたり、必要としている方へそっと届けていただけると嬉しいです。
一節と祈りの「お知らせ」を受信箱へ
毎朝6時、今日の「本日の聖書の言葉」と短い祈りの更新を、迷わず受け取れるお知らせメールをお届けします。
読み逃しを防ぎ、朝の数分で心を整える習慣に。
さらに不定期で、ハーブやティータイムの情報、ヒルデガルドの幻視書のやさしい解説も届きます。
今朝から、静けさの入口を受信箱に。
感想ノート
このメッセージに触れて気づいたことや感じたことを
ぜひコメントに残してくださいね。










コメントを残す